Doelen van het onderzoek

Zoals alle monitoringprojecten heeft ook het project Bakhuisjes als algemeen doel om dit karakteristieke erfgoed te inventariseren, te inspecteren, waar mogelijk te (laten) consolideren of herstellen, en toegankelijk te maken voor het geïnteresseerde publiek. Omdat bakhuisjes zich in de meeste gevallen op particulier terrein bevinden en door particulieren worden gebruikt, is het laatste doel bij dit project echter wat minder goed te verwezenlijken. Maar het is wel denkbaar dat bakhuisjes vanaf de openbare weg en in documentatie (beter) zichtbaar worden gemaakt.
Nog een doel, dat bij dit project juist kansrijk is, betreft het verzamelen en toegankelijk maken van kennis over bakhuisjes. Hierbij valt te denken aan bouwkundige, landschappelijke, cultuurhistorische, sociaal-economische, gebruikstechnische en onderhoudstechnische aspecten.
Algemene informatie over het verloop van een monitoringproject is te vinden via deze link.

Inventariseren en onderzoeken
Als eerste stap wil Monumentenwacht Limburg inzicht krijgen in de typen en aantallen bakovens en bakhuizen die door de eeuwen heen in Limburg zijn gebouwd. Vervolgens willen we inventariseren hoeveel (restanten van) bakhuizen en bakovens op dit moment nog aanwezig zijn en welke daarvan als eerste aandacht verdienen.
Om de verdwenen bakhuizen te kunnen traceren, is archiefonderzoek nodig. Daarbij kan historisch kaartmateriaal worden bestudeerd. Ook kan het nuttig zijn oudere bewoners van dorpen en buurtschappen te interviewen. Voor deze onderzoeksactiviteiten doet Monumentenwacht Limburg een beroep op partners die hiervoor beter toegerust zijn, zoals het Aezel Projek (Archief voor Erfgoed van Zuid-Nederlandse Eigendommen en Leefgemeenschappen), het LGOG (Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap) en de Stichting WIEL (Werkgroep Industrieel Erfgoed Limburg). Overigens kunnen organisaties als deze ook helpen bij het opsporen van nog (gedeeltelijk) bestaande houtovens en bakhuisjes.

Bouwkundig opnemen
De bouwkundige opname van (de restanten van) bakhuizen en bakovens wordt uitgevoerd door een gespecialiseerde medewerker van Monumentenwacht Limburg. Hierbij wordt een app gebruikt, die speciaal voor dit doel is ontwikkeld. Dankzij onze jarenlange ervaring met inspectiewerk en onze expertise op het gebied van historische bouwmaterialen en landelijke bouwkunst kan de belangrijkste informatie snel worden herkend en ingevoerd. 

Adviseren over instandhouding
De gegevens uit de bouwkundige opnames worden onder andere gebruikt om te bepalen welke objecten als eerste aandacht verdienen. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat de eigenaar of beheerder van een geselecteerd bakhuisje advies krijgt over maatregelen om het gebouwtje voor verder verval te behoeden of om het te herstellen. Met name gemeenten kunnen hierbij een stimulerende rol spelen. Ook zijn er regelmatig vrijwilligers te vinden die een bijdrage willen leveren. Het is niet altijd nodig om alle gewenste verbeteringen in één keer uit te voeren. Bij een meerjarenplan voor herstel en onderhoud worden de financiële en fysieke inspanningen over een langere periode gespreid.

Kennis delen
De bouwkundige gegevens worden ook gebruikt om inzicht te krijgen in de vroegere bouwtechnieken en bouwmaterialen. Veel kennis over het bouwen en onderhouden van de verschillende typen bakovens en bakhuizen dreigt namelijk verloren te gaan. Vooral waar het regionale of lokale tradities betreft. Door deze informatie vast te leggen en voor alle belanghebbenden toegankelijk te maken, kunnen onderhouds- en herstelwerkzaamheden op een historisch verantwoorde wijze worden uitgevoerd. Bij het verzamelen, vastleggen en interpreteren van de gegevens, én bij het toegankelijk maken van de gevonden informatie, werkt Monumentenwacht Limburg samen met een groot aantal partners.