Project 'Inspectie kasteelinterieurs' met 5 jaar verlengd

In het voorjaar van 2010 startte Monumentenwacht Limburg, in samenwerking met de Stichting Limburgse Kastelen en de Provincie Limburg, een driejarig project gericht op de inspectie van en de advisering over de interieurs van Limburgse kastelen. Na een gedegen voorbereiding kwamen de werkzaamheden voorzichtig op gang. Maar toen het eenmaal begon te lopen, nam de animo voor de inspecties snel toe. Uiteindelijk heeft het project resultaten opgeleverd die de verwachtingen ruimschoots overtreffen. Daarom is besloten de activiteiten met vijf jaar te verlengen.

In de afgelopen drie jaar is een kleine veertig kasteelinterieurs onderzocht. Soms gedeeltelijk en globaal, soms volledig en intensief. Hierdoor is niet alleen een goed beeld ontstaan van de onderhoudstoestand van de Limburgse kasteelinterieurs, maar ook van diverse bouwkundige en cultuurhistorische waarden die vaak nog nauwelijks bekend waren. Sommige daarvan kunnen worden gekarakteriseerd als 'typisch Limburgs'. Een voorbeeld hiervan zijn de in patronen aangebrachte, verticaal geplaatste natuurleitjes die decoratieve haardvloeren vormen voor de schouw.

Interieurs (onroerend) en collecties (roerend) zijn in veel gevallen privé-bezit en vertegenwoordigen een zekere waarde. Eigenaren hebben daarom niet altijd behoefte aan bemoeienis van derden. Zeker niet als het die laatsten is te doen om kunsthistorische beschouwingen waarvan de inhoud al (grotendeels) bij de eigenaren bekend is. Het is dan ook begrijpelijk dat veel kasteeleigenaren zich bij aanvang van het project enigszins gereserveerd opstelden. Voor Monumentenwacht is dit aanleiding geweest om steeds twee belangrijke uitgangspunten te benadrukken.

Ten eerste dat het bezoek zich 'slechts' richt op het binnenklimaat (zijn de bewaarcondities voldoende?) en op de inspectie van de zogeheten interieurbestanddelen. Met dit laatste worden de aard- en nagelvaste elementen bedoeld, zoals vloeren, wanden, plafonds, trappen(huizen), schouwen en vaste kasten. Het gaat dus niet om de meubels of kunstvoorwerpen.

Ten tweede is benadrukt dat de inspectie resulteert in praktische adviezen voor beheer en behoud, waar de eigenaar, als hij wil, mee aan de slag kan. Ook is duidelijk aangegeven dat de eigenaar letterlijk bepaalt welke deuren opengaan en gesloten blijven voor de specialist historische interieurs. Verder heeft de eigenaar vanzelfsprekend de garantie dat alle informatie vertrouwelijk wordt behandeld. En als er iets over (de toestand van) kasteelinterieurs naar buiten wordt gebracht, gebeurt dit in overleg met de eigenaar en worden de gegevens geanonimiseerd.

Als er één schaap over de dam is, volgen er meer. Dat spreekwoord bleek ook op te gaan voor de Limburgse kasteeleigenaren. Mede door de onderlinge contacten hebben de aanvankelijke aarzeling en scepsis snel plaatsgemaakt voor enthousiasme. Met als gevolg dat interieurspecialist Alwin van Hees gaande het project alle zeilen moest bijzetten en dat er desondanks een kleine wachtlijst is ontstaan.

Vanwege de positieve ontwikkelingen en resultaten hebben de drie betrokken organisaties bij de evaluatie afgelopen zomer besloten het project te verlengen met een termijn van vijf jaar. Dit betekent dat eigenaren en beheerders van Limburgse kastelen tot medio 2018 een beroep kunnen doen op Monumentenwacht Limburg voor een gratis eerste inspectie van hun interieur(s). Mondeling en in de rapportage krijgen zij - geheel vrijblijvende - adviezen over onder meer schoonmaak- en conserveringsmaatregelen, reparaties en restauraties én de beste volgorde om zaken aan te pakken. Na de eerste kennismaking blijft Monumentenwacht Limburg natuurlijk beschikbaar voor (vervolg)inspecties en verdere adviezen inzake het onderhoud van het interieur of onderdelen daarvan.

Het succesvolle verloop van het project bij de kastelen is aanleiding geweest om de - tot nu toe op experimentele basis uitgevoerde - interieurinspecties op te schalen tot een vaste service voor alle typen bouwwerken. Monumentenwacht Limburg denkt hiermee een nuttige en belangrijke bijdrage te leveren aan de instandhouding van een bijzonder onderdeel van het gebouwde erfgoed. En tevens te voorzien in een toenemende behoefte onder bezitters en beheerders van waardevolle binnenruimtes. De schaal en capaciteit van de nieuwe activiteit zijn, met één specialist historische interieurs in dienst, nog bescheiden, maar het begin is er. Meer informatie over dit onderwerp is te vinden in het bericht 'MWL verbreedt dienstenpakket met interieurinspecties'. Met vragen over interieurinspecties kunt u uiteraard terecht bij ons secretariaat (zie menu 'Contact').

Over het project 'Inspectie kasteelinterieurs' werd al in verschillende media gepubliceerd. De volgende links geven inzage in de artikelen.

In Kasteelkatern, een kwartaaluitgave van de Nederlandse Kastelenstichting, nummer 38 uit september 2012, verscheen een reportage over de voortgang en de voorlopige resultaten van het project 'Inspectie kasteelinterieurs'.

In Cobouw, dagblad voor de bouwwereld, verscheen in de editie van 30 oktober 2012 een paginagroot artikel over het project 'Inspectie kasteelinterieurs', toegelicht door Alwin van Hees.

In Zuiderlucht, cultureel maandblad voor Nederlands en Belgisch Limburg, uitgave oktober 2013, verscheen een artikel over de ervaringenop kasteel Rijckholt.